Z biegiem Wiaru

Wiosenny Wiar pod Makową

Wiar jest niewątpliwie rzeką Pogórza Przemyskiego, choć bierze początek jako górski potok i przecina kilka mezoregionów fizycznogeograficznych. Wiar liczący niespełna 75 km, dwukrotnie przekracza granicę państwową, na swojej drodze tworzy przełomy, odsłania skały liczące dziesiątki milionów lat, mija dawne wsie i miejsca pielgrzymkowe, by ostatecznie zakończyć bieg w Sanie na terenie Przemyśla. Spróbujmy prześledzić jego drogę od pierwszych źródeł aż do ujścia.

Storczyk samczy i romantyzacja krajobrazu biedy. Kilka refleksji o ochronie bioróżnorodności łąk i pastwisk

Początkiem maja i kwietnia, często podziwiam bieszczadzkie pastwiska budzące się do życia po zimowej szarości. Pod względem przyrodniczym to miejsca specyficzne, z oryginalną florą, fauną, a nawet biotą grzybów. Sztandarowym przedstawicielem tej ostatniej grupy jest dla mnie czasznica oczkowata, której jesienne owocniki jeszcze wiosną dymią zarodnikami, potrącone krowią racicą.

Ustrzyckie dendroglify

Ustrzyki Dolne w końcu lat 60-tych ubiegłego wieku - widok na pasmo Małego Króla z dendroglifem XX 

Gdy mówimy o dendroglifach, czyli obrazach i napisach tworzonych z drzew lub krzewów –przychodzą na myśl monumentalne realizacje z czasów ZSRR, albo współczesny patriotyczny projekt z okazji 100-lecia odzyskania niepodległości – uprawy modrzewiowej w postaci godła państwowego w Nadleśnictwie Lipusz. 

Czy Solina jest słona?

Widok na zalaną Solinę z wystającą Wyspą Małą i na Werlas, na ostatnim planie góra Smerek

Według popularnych przewodników nazwa Solina pochodzi od eksploatowanych tutaj już od średniowiecza słonych źródeł.  O ile istnienie naturalnych wypływów wody z mniejszą lub większą zawartością NaCl jest udokumentowane w źródłach, o tyle ich eksploatacja do dziś nie znajduje potwierdzenia w dokumentach czy w badaniach archeologicznych.

Wodolecznictwo w Uhercach w XIX wieku

Galicyja w obrazach czyli galerya litografowanych widoków, okolic i najznakomitszych
zabytków w Galicyi z opisaniem obrazów w języku polskim i niemieckim 

UHERCE - Na trakcie cesarskim z Dobromila do Sanoka, niemal trzy mile od Sanoka, leży włość Uherce,20 mil od stolicy krajowej odległa. Piękna równina zewsząd amfiteatralnie pasmami gór otoczona i przez środek rzeką Olszanicą do Sanu wpadająca przerżnięta, miejsce to nader przyjemnem czyni oku. Od południa mglisty Bieszczad z poza gór wychyla swe poważne czoło, a przylegle wzgórza z rozlicznemi swemi przerwami, to w zieloną szatę urodzajnych smug, to w ciemny płaszcz lasów strojne, nie robią tego widoku dzikim, ale słodko rozmarzającym.

Żołnierskie zaduszki w Uhercach

Uherce Mineralne jak wiele polskich miejscowości znaczone jest żołnierskimi grobami z wojennych nawałnic, które licznie przetaczały się przez Polskę. Podczas II wojny światowej 10 września 1939 roku  batalion Obrony Narodowej „Sanok” pod dowództwem kpt. Tadeusza Kuniewskiego został zaatakowany przez niemiecką kolumnę zmotoryzowaną i po stoczeniu krótkiej walki wycofał się. 

Zamek w Hoszowie

Krzyż upamiętniający bitwę pod Hoszowem na Przełęczy nad Żłobkiem (635 m n.p.m.)

Bogdan Augustyn w dwudziestym drugim numerze "Bieszczada" przypomniał o "Pozostałościach dworskich założeń obronnych w Bieszczadach i na Pogórzu Bieszczadzkim". Jednym z opisywanych obiektów jest zamek w Hoszowie, gdzie opatrzono rany konfederata barskiego Franciszka Pułaskiego, ciężko rannego w bitwie pod Hoszowem 8 sierpnia 1769 roku. Bitwa była krwawa i chociaż jak wieść niesie, zwycięska dla Polaków, to okupiona dużymi stratami (poległo 37 powstańców i 31 Moskali). 

Park Pod Dębami - puszcza czy paryja?

Jeśli nieprawda o przyrodzie zostanie raz puszczona w ruch (…), z powodu używania takiej opinii w porównaniach i ozdobach retorycznych nigdy nie zostaje odwołana

„Odrzucony obraz” Clive Staples Lewis (cytując Francisca Bacona)

Park Pod Dębami część leśna

Park Pod Dębami w Ustrzykach Dolnych składa się z dwóch części. Jedna kulturalna i ucywilizowana ze sceną imprezową, brukowanymi alejkami, placykami, ławeczkami, siłownią na otwartym powietrzu, placem zabaw i rowerowym torem pumptrackowy. Jej widok możemy śledzić  w czasie rzeczywistym przez internetową kamerkę klik>

Czarna ropa i czarny staw

Uherce Mineralne to niegdyś miejscowość "przejazdowa" na trasie w Bieszczady Wysokie i nad Solinę, chociaż ostatnio jakby modna z uwagi na drezyny rowerowe klik>. Miejscowość ma także liczne inne walory. Pisałem nie tak dawno o słynnym wodospadzie na Olszance klik>. Czas teraz na krótkie omówienie innych przyrodniczych atrakcji tej miejscowości.

Jahybta w Rosolinie

Wieś Rosolin przed wiekiem licząca 20 domów i niespełna 200 mieszkańców. Dziś jak wiele dawnych bieszczadzkich osad to rozległa pusta dolina użytkowana częściowo jako łąka, częściowo jako pastwisko.

Ławra w Ławrowie

Ławrów - wieś w pow. staromiejskim, 12 kilometrów na płd. zach. od sądu powiatowego i urzędu pocztowego w Staremmieście (Stary Sambor). Na płn. wsch., wsch. i płd. wsch. leży Lenina Wielka, na płd. Lenina Mała, na zach. Nanczułka Wielka i Wołoszynowa.

PPD "Ustjanowa" albo zemsta Puszczy Karpackiej

Najpierw las próbował nastraszyć, przytłoczyć, porazić swoim ogromem. Rozhuśtany wichurą groził, że grube sosny zwali na piękny dom Soboty i zgniecie go jak skorupkę ślimaka. Ogłuszał głębokim huczącym głosem, wygrażał rozkołysanymi koronami drzew. Potem zaś łagodniał i zaczynał się żalić - postękiwał, pojękiwał ocierającymi się o siebie gałęziami, wył z żalu, popłakiwał, szlochał, skarżył się na swój los, tłumaczył nieprawości, które czynił, przepraszał Horsta za wszystkie krzywdy, jakie mu wyrządził, obiecywał, że już nigdy więcej nie będzie się łakomił na cudze życie i cudze mienie. A przecież wystarczyła chwila nieuwagi, a już od strony lasu szybowały na pole Horsta Soboty malutkie nasiona brzozy, ptaki niosły w dziobkach nasiona sosny, jak skrzydlate motyle przelatywały nad drogą nasiona klonu, który akurat usadowił się po jej drugiej stronie.

Waldglas czyli leśne szkło

Średniowieczna huta szkła: u góry pozyskanie surowca, u doły produkcja szkła
źródło: The Travels of Sir John Mandeville

Wędrując po leśnych ostępach Bieszczadów Niskich  natknąłem się niegdyś w paśmie Oratyku na dziwną wychodnię skalną. Dziwną o tyle, że dużej szarej, piaskowcowej skałce towarzyszyła mniejsza biaława zbudowana z osypującego się, miękkiego jakby nie zestalonego piasku.

Storczyk na dobry rok

Na dobry nowy rok - storczyk Goodyera - który w zimie rośnie i swoją nazwą (Good-yera :-) dobrego roku życzy.

Tajęża jednostronna (Goodyera repens) to storczyk występujący dość często w niżowych borach, a znacznie rzadziej w górach. Chyba jako jedyny z naszych krajowych storczyków ma liście zimotrwałe stąd w bezśnieżne zimy można go zaobserwować. Łatwo go poznać po marmurkowatych liściach (chociaz nie wszystkie egzemplarze taki wzorek mają). Natomiast łacińska nazwa rodzajowa pochodzi oczywiście nie od życzeń dobrego roku (zresztą po łacinie brzmiało by to chyba bonum anno), ale od nazwiska angielskiego botanika Johna Goodyera (1592–1664).
Ten siedemnastowieczny uczony był odkrywcą wielu roślin brytyjskiej flory. Przypisuje mu się opisanie endemicznego dla hrabstwa  Hampshire kultywaru wiązu polnego nazywanego  Ulmus minor 'Goodyeri'. Zyskał sobie miano "najzdolniejszego zielarza mieszkającego w Anglii".

Dzienniki storczykowe

24 kwietnia, Ropienka - podkolan biały (Platanthera bifolia)

Bieszczadzka Niagara i... (jak poniżej)

Niedziela Palmowa była kiedyś nazywana Kwietną z powodu palm przynoszonych do kościoła, ale pewnie również trochę dlatego, że zwykle przyroda przybierała w tym czasie wiosenne oblicze. W tym roku z powodu... no nie, nie będę pisał o tym co jeszcze dziś za oknem widać.

Wybieraliśmy się na Misterium Męki Pańskiej na Kalwarii Pacławskiej, ale zostało odwołane z powodu... (jak wyżej). Z braku wyższych celów wybraliśmy się więc na wycieczkę krajoznawczą, aby zapoznać się z pomnikiem przyrody nieożywionej "Wodospad w Uhercach Mineralnych".

Szopka czy grota?

I stało się w one dni, wyszedł dekret od Cesarza Augusta, aby popisano wszystek świat.

Ten popis pierwszy stał się od starosty Syryjskiego Cyryna.

I szli wszyscy, aby się popisali, każdy do miasta swego.

Szedł téż i Józeph od Galilei, z miasta Nazareth, do Żydowskiéj ziemie, do miasta Dawidowego, które zowią Bethlehem, przeto, iż był z domu i pokolenia Dawidowego, 

Aby był popisan z Maryą, poślubioną sobie małżonką brzemienną.

I stało się, gdy tam byli, wypełniły się dni, aby porodziła.

I porodziła syna swojego pierworodnego, a uwinęła go w pieluszki i położyła go w żłobie, iż miejsca im nie było w gospodzie.

Pogórze w Bieszczadach albo brukiem do przeszłości

Ściana skalna w Myczkowcach nad "martwym" Sanem

Poza utartymi bieszczadzkimi szlakami, tuż przy niezwykłej ścianie skalnej w Myczkowcach można odnaleźć w Bieszczadach kawałek Pogórza. Centrum Kultury Ekumenicznej im. Jana Pawła II na terenie Ośrodka Wypoczynkowo – Rehabilitacyjnego Caritas prezentuje bowiem miniatury budynków sakralnych  z pogranicza Polsko-Słowacko-Ukraińskiego.