Strony

czwartek, 5 lutego 2026

Sól św. Agaty

W dzień św. Agaty  do dzisiaj święci się w polskich kościołach sól, chleb, a czasami także wodę. O ile święcenie chleba św. Agaty (niekiedy w kształtach nawiązujących do atrybutów męczeństwa tej Świętej) jest dość powszechne w różnych krajach europejskich, o tyle sól św. Agaty jest właściwie zwyczajem czysto polskim. Skąd się wzięła ta tradycja? Opowiada o tym artykuł Sól św. Agaty autorstwa polskiego etnologa, etnografa i folklorysty dr. Adama Fischera pochodzącego z Przemyśla.

W dzień św. Agaty (5 lutego) święci się w Polsce już od dawna chleb, wodę i sól. Lecz nie od razu odbywało się poświęcenie w obecnej formie. Rytuał piotrkowski świadczy, że we mszy o św. Agacie na końcu kanonu po słowach: „largitor admitte“ poświęcano przy ołtarzu owoce. Przytem kapłan prosił Pana Boga za pośrednictwem św. Agaty, by poświęcone chleb i woda nabrały cudownej mocy i aby wrzucone w szalejące płomienie pożaru, tłumiły wszelki choćby najstraszniejszy ogień. Zwyczaj ten ma uzasadnienie w szczegółach z życia tej świętej. Gdy Katanja bowiem wskutek wybuchu Etny znajdowała się w wielkiem niebezpieczeństwie, mieszkańcy udali się do grobu św. męczenniczki a wziąwszy jej płaszcz, wystawili przeciw żywiołowi, prosząc Boga o odwrócenie klęski... I stał się cud... Ogień zwrócił się w inną stronę.

niedziela, 25 stycznia 2026

Ustrzyckie dendroglify

Ustrzyki Dolne i dendroglif na Małym Królu
Ustrzyki Dolne w końcu lat 60-tych ubiegłego wieku - widok na pasmo Małego Króla z dendroglifem XX 
Gdy mówimy o dendroglifach, czyli obrazach i napisach tworzonych z drzew lub krzewów –przychodzą na myśl monumentalne realizacje z czasów ZSRR, albo współczesny patriotyczny projekt z okazji 100-lecia odzyskania niepodległościuprawy modrzewiowej w postaci godła państwowego w Nadleśnictwie Lipusz

czwartek, 1 stycznia 2026

Kaplica Wiktorów w Załużu

W 2025 roku odwiedziłem miejsce, które kusiło mnie odkąd Miejska Biblioteka Publiczna w Sanoku opublikowała w wersji cyfrowej kolekcję archiwalną rodziny Wiktorów z Wiatrowic herbu Brochwicz – jednego z najznamienitszych rodów Ziemi Sanockiej

sobota, 22 listopada 2025

Trzech panów w łódce (nie licząc gimnazjalistów)

czyli jak profesorowie Błażek, Mączyński i Trella popłynęli z młodzieżą z Przemyśla do Warszawy w lipcu 1914. 

21 listopada miałem okazję uczestniczyć w konferencji pt. Tadeusza Trelli pasje i zbiory, w 140 rocznicę urodzin, organizowanej przez Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej oraz Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Przemyślu. W biograficznym wystąpieniu p. Bożena Szwic przypomniała ciekawe wydarzenie z życia przemyślanina - wakacyjny rejs Sanem i Wisłą.

piątek, 7 listopada 2025

Asawuła z pod Pacławia

Wizyta cesarza w Gmachu Sejmu Krajowego we Lwowie
z cyklu "Podróż inspekcyjna cesarza Franciszka Józefa I po Galicji we wrześniu 1880 r."
autor Henryk Rodakowski (1823-1894)

Kolejny materiał o Tyszkowkich to satyryczny portret ze zbioru "Album fotograficzne" autorstwa Kalasantego Kruka, czyli Kazimierza  Chłędowskiego. Ten cykl felietonów powstał w latach 60-tych XIX wieku. Czy rozpoznacie, o którym Tyszkowskim opowiada?