Strony

niedziela, 15 listopada 2026

Niemiecka ewangelicka wspólnota parafialna Bandrowa


Artykuł „Die deutsche evang. Pfarrgemeinde Bandrów” (Niemiecka ewangelicka wspólnota parafialna Bandrowa), opublikowany w czasopiśmie Deutsches Volksblatt für Galizien 10 kwietnia 1908 r.

Wspólnota ta obejmuje następujące osady: Bandrów Kolonia, Siegenthal, Steinfels, Obersdorf, Prinzenthal i Makowa. Wszystkie te osady liczą łącznie 900 Niemców. Bandrow Kolonia i Siegenthal leżą w powiecie leskim, natomiast pozostałe cztery miejscowości należą do sąsiedniego powiatu dobromilskiego. Wszystkie sześć miejscowości zostało założonych w czasach cesarza Józefa II. Ponieważ leżą na nieurodzajnych, górzystych terenach, zaliczają się do najbiedniejszych niemieckich osiedli w Galicji.

sobota, 7 listopada 2026

Kamienne kule z doliny Strwiąża


Na FB trafiłem niedawno na zdjęcia pokazujące skupisko tajemniczych kamiennych kul w jarze niewielkiego potoku, gdzie w źródliskach Strwiąża. Oczywiście jak to zwykle bywa  domysły w komentarzach dotyczące genezy tych obiektów były różne. Jednak podobne twory określane jako konkrecje węglanowe były opisywane zarówno z Gór Słonnych w różnych utworach płaszczowiny skolskiej, jak też w Bieszczadach w warstwach płaszczowiny śląskiej gdzie określano je mianem konkrecji cementacyjnych. Ich geneza jest generalnie znana o czym za chwilę, ale wciąż  niejasna (moim zdaniem) pozostaje nadzwyczaj regularna forma większości obiektów.

sobota, 24 października 2026

„Drill, baby, drill!”, czyli naftowa gorączka na Pogórzu

Początek szlaku  Ustrzyckiej Rozety - Zadwórze
Gdyby Donald Trump przeniósł się w czasie o jakieś sto czterdzieści lat i odwiedził Galicję, mógłby się przekonać, że jego hasło „Drill, baby, drill!” było tu realizowane w całej rozciągłości. W drugiej połowie XIX wieku i na początku XX stulecia wiele okolic na Pogórzu i Przedgórzu Karpackim od Kołomyi po Limanową zmieniło się w krajobraz pełen szybów, wież wiertniczych i "koników", a poszukiwanie ropy stało się jednym z najbardziej charakterystycznych zjawisk gospodarczych tej części monarchii austro-węgierskiej.

niedziela, 18 października 2026

Wiejski Uniwersytet Orkanowy w Gaci

Komitet Budowy Wiejskiego Uniwersytetu Orkanowego w Gaci Przeworskiej, 1933 r.
W dolnym rzędzie od lewej: Jan Cwynar, Piotr Świetlik (przewodniczący Komitetu), Maria Kubicka, Franciszek Niemczak, Mieczysław Flejszar.
W drugim rzędzie od lewej: Stanisław Rejman, Andrzej Rydz, Władysław Kojder, Tadeusz Brożbar, Franciszek Fołta, Ignacy Solarz (kierownik Wiejskiego Uniwersytetu w Gaci), Zofia Solarzowa.
W górnym rzędzie od lewej: Jacek Brożbar, Tadeusz Cyran, Józef Ulma.

Poszukując materiałów na temat rodziny Ulmów natknąłem się na ciekawy dokument fotograficzny udostępniony przez Centrum Archiwistyki Społecznej. Fotografia pochodzi ze zbiorów Miejskiej Biblioteki Publicznej w Łańcucie i jest opisana jako „Założyciele Wiejskiego Uniwersytetu Orkanowego w Gaci, 1933”, a w szczegółowym opisie osoby na zdjęciu są wymienione imiennie.

niedziela, 11 października 2026

Powtórka z siedliskich gipsów

"Gipsiarnia" w Siedliskach tuż przy lokalnej drodze 

Dekadę temu w poście „Skalniak z alabastru albo ładny gips” opisałem nieudane poszukiwania gipsu w Siedliskach pod Rzeszowem, które co prawda zakończyły się fiaskiem, ale zaowocowały inspirującą znajomością z Maciejem Majewskim, autorem czasowo zawieszonego bloga geologicznego „Sekwencja Boumy”. W poście „Szable w dłoń!” Maciej nie tylko pokazał piękne kryształy gipsu z odsłonięcia w przysiółku Broniakówka, lecz także w charakterystyczny dla siebie sposób opisał procesy geologiczne zachodzące w dzisiejszej „zatoce rzeszowskiej” na krawędzi Pogórza Karpackiego.